| Type 1 - De perfectionist |
|
Boos zijn betekent dat we de fouten van anderen wreken op onszelf ALEXANDER POPE De perfectionist zou de wereld graag zien als een rechtvaardige plaats met een hoge moraal en eerlijkheid hoog in het vaandel. Omdat de wereld niet zo is maar hij dat toch wil, put hij zijn energie uit door alles dan maar eigenhandig te gaan verbeteren. Fouten van zichzelf en anderen kan hij erg moeilijk accepteren. Van jongs af traint hij zichzelf om goed te zijn en juist te handelen; te zijn zoals je hoort te zijn. Boodschappen van buitenaf (ouders,school,buurt) vormden het beeld van wat goed is. Dit beeld is zijn beeld geworden en dat is hetgeen waarnaar hij streeft. Vaak is een perfectionist als kind een modelkind. Zijn hoge normen en waarden legt hij niet alleen zichzelf op, maar hij verwacht ook van de omgeving dat die zich zo gedraagt. Iemand die niet perfect is naar zijn idee, zou er op zijn minst naar moeten streven.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de perfectionist is woede. |
| Type 2 - De helper |
|
De deugden van de samenleving zijn de ondeugden van de heilige RALPH WALDO EMERSON Een helper houdt ervan om te geven, zowel letterlijk als figuurlijk. Hij zou je zijn laatste dubbeltje geven als hij dacht dat jij daar behoefte aan had. Zijn eigen behoefte kent hij niet en als hij die wel kent, vindt hij het moeilijk om die te uiten. Eigen behoefte ziet hij liever in anderen waardoor hij zelf buiten schot blijft. Zo houdt hij zijn kwetsbaarheid voor zichzelf en anderen verborgen. Door te geven en niks te ontvangen heeft de helper het gevoel onafhankelijk te zijn terwijl anderen afhankelijk van hem zijn. Hij ontleent zijn eigenwaarde aan een bevestiging van zijn eigen dienstbaarheid en hulpvaardigheid voor anderen. Hij wordt door anderen geprezen om zijn bereidheid en hulpvaardigheid. Het enige wat hij terug verlangt voor zijn goed doen, zijn hulpvaardigheid, zijn gevraagd en ongevraagd advies is een bedankje. Als hij te vast zit aan zijn hulpgedrag, kan de hulp als verstikkend ervaren worden door de hulpontvanger(s). Tegelijkertijd voelt de helper zich overbelast en te weinig gewaardeerd voor wat hij doet.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de helper is trots. |
| Type 3 - De winnaar |
|
Wanneer ik een flater sla, kan iedereen het zien, maar niet als ik lieg. JOHANN WOLFGANG GOETHE Als een winnaar op een feest binnenkomt, kan het gebeuren dat de sfeer op slag goed wordt. De winnaar heeft het aangeboren vermogen om een sfeer in te schatten en te creëren. Door een gesprek met een winnaar, voelt de ander zich direct op zijn gemak, geaccepteerd en vrij. Winnaars hebben de neiging om zich sterk te identificeren met de groep waartoe zij behoren of willen behoren. Ze willen het liefst behoren bij een succesvolle groep met status en aanzien. Dan offeren ze zich als het ware helemaal op voor die groep. Maar als ze willen kunnen ze zich overal aanpassen. Door hun gerichtheid op anderen zijn ze echter maar moeilijk in staat om hun eigen gevoelens waar te nemen. Ze hebben een enorme hang naar succes en willen een goed imago hebben. Ze identificeren zich met succes, overwinningen en het beeld dat ze willen dat anderen van hen hebben waardoor hun echte, eigen diepe gevoelens nog verder verborgen worden. Winnaars ontlenen hun eigenwaarde aan successen en hun carrière. Ze zijn altijd bezorgd over de vraag of ze wel goed overkomen. Het leven is een strijdveld waarop zij willen winnen Winnen staat centraal, of het nou gaat om kersenpit spugen of een verkiezingscampagne, ze moeten en zullen winnen.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de winnaar is bedrog. |
| Type 4 - De romanticus |
|
Wanneer we worden geconfronteerd met de voortreffelijke verdiensten van een ander, kunnen we ons ik alleen nog door liefde redden JOHANN WOLFGANG GOETHE Een romanticus zal nooit over het hoofd gezien worden, daar hij altijd bijzonder en anders doet. Hier werkt hij dan ook hard aan, al zal hij dat niet direct toegeven. Hij wil graag door zijn uiterlijke verschijning de aandacht trekken en opvallen. Hieraan ontleent hij zijn eigenwaarde. Daarom is hij vaak te vinden in de kunstzinnige, creatieve en artistieke hoek. Hij heeft net als de winnaar het vermogen om gevoelens van anderen en sferen aan te voelen. Zelf voelt hij zich eerder thuis in een wereld van symbolen en rituelen dan in de (harde) realiteit. Een romanticus wordt niet alleen door anderen als apart ervaren, maar voelt zichzelf bijzonder. Hij is anders en is daarom van mening dat ze het recht hebben om volgens andere, eigen, regels te leven. De romanticus is erg gericht op zijn eigen binnenwereld en heeft een sterk verlangen naar wat mooi is en schoonheid heeft. Verlangen naar bepaalde dingen is vaak belangrijker dan het bezitten ervan. Hij droomt van de prins op het witte paard of de prinses in de hoge toren die wacht op haar redding. Maar vraagt die prins de romanticus ten huwelijk of wil de prinses hem kussen, dan is het verlangen voorbij en verliest hij zijn interesse.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de romanticus is nijd. |
| Type 5 - De waarnemer |
|
Onze grootste valse schijn heeft niet tot doel dat wat slecht en lelijk is te verbergen, maar onze leegte.
Niets is zo moeilijk te verbergen als dat wat er niet is. ERIC HOFFER Een waarnemer is graag alleen en denkt. Hij denkt over alles uitgebreid na en bekijkt de dingen vanuit verschillende gezichtspunten. Hij beschikt over een bepaalde vorm van objectiviteit en staat open voor nieuwe invalshoeken en feiten. De waarnemer bekijkt de wereld om zich heen nuchter en zonder veel emoties. Feiten zijn immers gewoon feiten: niks meer, niks minder. Over het algemeen zijn ze verzamelaars. Zijn verzameling kan bestaan uit gedachten en ideeën maar ook uit materiele dingen van allerlei aard. Zoals een helper een gever is, is een waarnemer een nemer. Hij wil in het openbaar rustig en kalm blijven om zo zijn emoties onder controle te houden. Een waarnemer neemt alles uit zijn omgeving op en gaat pas verwerken als hij weer op zichzelf is. De daarbij behorende emoties worden er weer aan gekoppeld zodat hij alles op een rijtje krijgt. De tijd die hiervoor nodig is, is erg belangrijk voor hem en heeft een hoge prioriteit. Hierbij wil hij niet gestoord worden. Als hij die tijd niet automatisch krijgt, is hij bereid om op een top van een berg te gaan zitten of in een afgelegen grot. Als hij maar even op zichzelf kan zijn. Dit wil niet zeggen dat een waarnemer geen intensief gevoelsleven heeft, het zal alleen niet openlijk getoond worden. Hij heeft daar meestal veel moeite mee en doet het af met overdreven gedoe. Hij vertelt vaak weinig over zichzelf en zeker geen persoonlijke dingen. Een waarnemer neemt daarentegen wel alles in zich op wat de ander zegt. Dit compenseert zijn eigen gevoel van leegte van binnen. Een nadeel van het vele denken van de waarnemer is dat hij nagal eens denkt in plaats van doet. Voor hij ergens aan begint moet hij van het begin tot eind weten wat hij moet doen en hoe. Het kan geregeld voorkomen dat de laatste stap, het doen, erbij inschiet.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de waarnemer is hebzucht. |
| Type 6 - De loyalist |
|
De grootste fout die je in je leven kunt maken is voortdurend bang zijn dat je een fout zult maken. ELBERT GREEN HUBBARD Loyalisten zijn betrouwbaar, zowel in hun vriendschappen als in hun werksfeer. Het zijn goede partners om mee samen te werken. Naast hun betrouwbaarheid hebben ze het vermogen om zich in te zettenvoor de groep en te zien wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn voor die groep. Verder richten ze zich sterk op anderen, wat die denken, voelen en willen. Doordat loyalisten hun hele leven hebben gehoord dat de buitenwereld gevaarlijk en onbetrouwbaar is, zijn ze geneigd overal het gevaar in te zien. Ze worden angstig voor alles uit hun omgeving en gaan aan zichzelf twijfelen. Beslissingen laten ze liever aan anderen over en ze zullen dan ook anderen gehoorzamen. Het lijkt wel of de loyalist zichzelf opdraagt om te falen; ze streven namelijk onmogelijke doelen na of leggen zich toe op dingen waar ze geen aanleg voor hebben. Dus is mislukking verzekerd. Succes zien ze liever bij anderen omdat succes ook gevaar met zich meebrengt. Anderen kunnen jou dat succes misgunnen, jaloers worden of de competitie met jou aangaan. Dat zijn dingen die een loyalist niet graag heeft en hij staat daarom niet te popelen om succes te behalen. Er zijn twee groepen loyalisten, de fobische en de contrafobische. De fobische loyalist is altijd twijfelend en besluiteloos. Deze loyalist is bangom een verkeerde beslissing te nemen en neemt die dan ook liever niet. Als iemand anders een beslissing voor hen neemt, zullen ze volgzaam zijn. De contrafobische loyalist heeft als het ware zijn kont tegen de krib gegooid. Het is alsof deze loyalist heeft besloten het lot te tarten en ervan houdt dingen te doen waarvan niet alleen de fobische loyalist, maar de meeste mensen het gevaar inzien (motorraces, bungi-jumping) Toch behoren beide groepen tot het type loyalist.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de loyalist is vrees. |
| Type 7 - De hedonist |
|
Ernstige zaken kunnen niet begrepen worden zonder lachwekkende zaken, zoals ook tegengestelden niet zonder tegengestelden begrepen kunnen worden PLATO Een hedonist is een onverbeterlijke optimist en ziet overal het goede en het mooie van in. Het hele leven ziet hij als een groot sprookje en straalt dat zo sterk uit dat iedereen om de hedonist heen het ook zo gaat zien. Hij heeft zich tot taak gesteld alle plezier uit het leven te halen dat erin zit en is voortdurend bereid zich te laten prikkelen door nieuwe, leuke gebeurtenissen. De minder prettige kanten van het leven wil hij niet zien en pijn wil hij niet voelen. Deze zaken worden ui het leven van een hedonist gebannen, ze worden gewoonweg toegedekt. Voor fantastische plannen is hij makkelijk enthousiast te maken en kan hij anderen er eveneens enthousiast voor maken. Daarentegen is hij geneigd dingen die minder leuk zijn om te doen gewoon niet te doen, spontaan te vergeten of pas helemaal op het laatst te doen. Ziet een hedonist zich toch gedwongen iets te doen wat hij niet leuk vindt, zal hij trachten de nare zaken te verlichten. Dat kan bijvoorbeeld door iets leuks in het vooruitzicht te stellen: lekker uit eten gaan, naar de film gaan, vrienden uitnodigen of een nieuw boek of kledingstuk kopen. Hedonisten doen alles om maar geen pijn te hoeven voelen zowel in het nu als in de toekomst of uit het verleden. Ze wensen geleden pijn zo snel mogelijk te vergeten. Doordat ze sterk verlangen naar bezig blijven met aangename dingen, vinden ze het moeilijk zich op iets vast te leggen. Ze hollen liever van de ene schitterende ervaring naar de volgende geweldige gebeurtenis om toch niks van het goede dat hen af moet leiden van de realiteit te moeten missen.
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de hedonist is gulzigheid. |
| Type 8 - De leider |
|
In strijd der ideeën zijn het de mensen die sneuvelen STANISLAUS LEC Een leider komt over als een sterk en krachtig persoon. Hij is recht door zee en zal precies zeggen wat hij ergens van vindt. Dit maakt leiders voor andere mensen betrouwbaar. Vooral eerlijkheid en rechtvaardigheid staat hoog in het vaandel en de leider is erop gebrand dit in elke situatie te bewerkstelligen. Leiders laten onder geen enkele voorwaarde over zich heen lopen en kunnen goed van zich af bijten. Ze hebben besloten om sterk te zijn daar zwakkeren in onze samenleving altijd aan het kortste eind trekken. Leiders bedanken daarvoor. Andere mensen kunnen baat hebben bij de kracht van de leider want leiders hebben het vermogen om anderen zich ook sterk te laten voelen en hun eigen krachten in te zien. Verder komen leiders in hun drang naar rechtvaardigheid op voor zwakkeren in hun omgeving of in de hele samenleving. De agressie die leiders hebben wordt gebruikt om te strijden tegen alles wat in hun ogen onrechtvaardig is. Diep in de binnenwereld van de leider gaat namelijk een jongetje of meisje schuil dat zich niet opgewassen ziet tegen de harde buitenwereld. Dat is de reden dat ze soms een overdreven houding hebben van "Mij krijg je er niet onder" en erg hard kunnen zijn. Ze zoeken of creëren situaties waarin zij hun kracht of macht kunnen tonen of meten met anderen. Dit kan zowel fysiek als verbaal. Leiders zijn niet alleen hard voor anderen maar ook voor zichzelf. Ze kunnen zichzelf ook zwaar straffen. Dit zullen ze echter niet openlijk doen. Alle eigenschappen die zij zwak van zichzelf vinden of hun kwetsbaarheden zullen zij maar aan een paar intieme vrienden tonen. Over het algemeen leeft een leider bij de stelregel: "Aanvallen is de beste verdediging".
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de leider is meedogenloosheid. |
| Type 9 - De vredestichter |
|
Ik heb zoveel te doen dat ik naar bed ga. GEZEGDE UIT SAVOYE Een vredestichter is een lief persoon die weinig vijanden zal hebben. Vredestichters kiezen altijd voor de lieve vrede en de harmonie. Ze hoeven niet hun best te doen om mensen te accepteren of niet te veroordelen want ze accepteren de ander gewoon en veroordelen hen niet, dat gat vanzelf. Hierdoor voelen andere mensen zich bijna altijd op hun gemak in de omgeving van een vredestichter. Vredestichters zijn vaak, in ieder geval uiterlijk, kalm e stralen een berustende houding uit. Zij kunnen daarom makkelijk wat zeggen zonder toehoorders tegen de haren in te strijken. Vredestichters zijn geen hoogvliegers of experts maar weten van veel uiteenlopende zaken wel wat. Je kunt met een vredestichter over van alles en nog wat beginnen en de vredestichter kan er wel over meepraten. Zij zijn bereid anderen te volgen of dit nou in een gesprek is of op een ander terrein. Vredestichters passen zich liever aan zodat de lieve vrede bewaard blijft dan dat ze er tegenin zullen gaan. Om de vrede te bewaren moeten ze wel weten wat anderen willen. Hierdoor zijn ze sterk gericht op de behoeften van anderen, zo sterk zelfs dat ze meestal eerder, beter en meer weten wat de behoeften van anderen zijn dan hun eigen behoeften. De grootste wens van een vredestichter is een samenleving waarin mensen hand in hand naast elkaar kunnen leven en alle mensen eerlijk, oprecht en lief voor elkaar zijn. Mar daadwerkelijke strijd hiervoor kun je van een vredestichter niet zo snel verwachten. Vredestichters vermijden het conflict en daarbij komt dat ze de weg van de minste weerstand kiezen. Dat is jammer want voor vredestichters geldt ondubbelzinnig: "De beste stuurlui staan aan wal".
Het negatieve basispersoonlijkheidskenmerk van de vredestichter is onverschilligheid. |